«Βουρτσίζω κάθε μέρα, χρειάζομαι πραγματικά καθαρισμό;» Είναι μια πολύ λογική απορία, και η απάντηση είναι ναι. Όσο σωστά κι αν βουρτσίζετε, υπάρχουν σημεία που η οδοντόβουρτσα δεν φτάνει, και μια σκληρή επικάθιση, η πέτρα, που δεν φεύγει με το βούρτσισμα όσο κι αν προσπαθήσετε.

Σε αυτόν τον οδηγό θα δείτε τι ακριβώς είναι ο επαγγελματικός καθαρισμός, κάθε πότε χρειάζεται, γιατί δεν αρκεί το βούρτσισμα, αν φθείρει τα δόντια και σε τι διαφέρει από τη λεύκανση.

Η σύντομη απάντηση

Για τους περισσότερους ανθρώπους, ο επαγγελματικός καθαρισμός συνιστάται κάθε έξι μήνες. Σε όσους έχουν πρόβλημα στα ούλα, καπνίζουν, φορούν σιδεράκια ή έχουν εμφυτεύματα, μπορεί να χρειάζεται πιο συχνά, κάθε τρεις ή τέσσερις μήνες. Αφαιρεί την πλάκα και την πέτρα που δεν φεύγουν με το βούρτσισμα, και προλαμβάνει την ουλίτιδα, την περιοδοντίτιδα και την τερηδόνα.

Πλάκα και πέτρα, ποια η διαφορά

Για να καταλάβετε γιατί δεν αρκεί το βούρτσισμα, χρειάζεται να ξεχωρίσουμε δύο πράγματα. Η μικροβιακή πλάκα είναι ένα μαλακό, κολλώδες στρώμα βακτηρίων που σχηματίζεται συνεχώς στα δόντια. Αυτή φεύγει με το βούρτσισμα και το νήμα. Όταν όμως η πλάκα μείνει, μέσα σε λίγες μέρες ασβεστοποιείται από τα άλατα του σάλιου και γίνεται πέτρα. Μόλις σκληρύνει, η οδοντόβουρτσα δεν την αφαιρεί, χρειάζεται επαγγελματικό εργαλείο. Η πέτρα σχηματίζεται και κάτω από τα ούλα, εκεί που δεν φτάνει καμία βούρτσα, ανεξάρτητα από το πόσο καλά καθαρίζετε.

Πώς καταλαβαίνω ότι χρειάζομαι καθαρισμό

Συχνά το στόμα δίνει σημάδια πριν το θυμηθείτε από το ημερολόγιο. Αξίζει να κλείσετε ραντεβού όταν παρατηρείτε:

• κιτρινωπές ή καφετιές επικαθίσεις κοντά στα ούλα, ειδικά πίσω από τα κάτω μπροστινά δόντια
• ούλα που αιμορραγούν στο βούρτσισμα ή στο νήμα
• επίμονη κακοσμία ή άσχημη γεύση
• ούλα κόκκινα, πρησμένα ή ευαίσθητα
• αίσθηση τραχύτητας όταν περνάτε τη γλώσσα στα δόντια

Κανένα από αυτά δεν είναι φυσιολογικό, και όλα βελτιώνονται με έναν καθαρισμό και τη σωστή φροντίδα. Αν πάλι δεν έχετε κανένα σύμπτωμα, ακόμη καλύτερα. Ο τακτικός καθαρισμός φροντίζει να μείνει έτσι.

Τι περιλαμβάνει ένας καθαρισμός

Ο καθαρισμός στο ιατρείο συνήθως περιλαμβάνει:

• αφαίρεση της πέτρας με υπερήχους, μια συσκευή που τη «σπάει» με δονήσεις χωρίς να φθείρει το σμάλτο
• εργαλεία χειρός για τα μικρότερα υπολείμματα
• στίλβωση, που αφήνει λεία επιφάνεια ώστε να κολλάει πιο δύσκολα νέα πλάκα
• σε ορισμένες περιπτώσεις, καθαρισμό με σοδοβολή, το γνωστό air flow, για επιφανειακούς λεκέδες από καφέ, τσάι ή κάπνισμα

Η σοδοβολή είναι συμπληρωματική. Δεν αντικαθιστά τους υπερήχους για τη σκληρή ή την υποουλική πέτρα.

Κάθε πότε χρειάζεται

Ο γενικός κανόνας είναι κάθε έξι μήνες, μαζί με τον τακτικό έλεγχο. Ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται πιο συχνά, κάθε τρεις ή τέσσερις μήνες:

• όταν υπάρχει ουλίτιδα ή περιοδοντίτιδα
• στους καπνιστές
• σε όσους έχουν εμφυτεύματα ή φορούν σιδεράκια
• στον διαβήτη και στην εγκυμοσύνη, όπου τα ούλα ευαισθητοποιούνται

Για ασθενείς με περιοδοντίτιδα, οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν εξατομικευμένα διαστήματα υποστηρικτικής φροντίδας, από τρεις έως δώδεκα μήνες, ανάλογα με τον κίνδυνο του καθενός. Τη σωστή συχνότητα για εσάς την κρίνουμε μαζί, με βάση την κατάσταση των ούλων σας.

Γιατί δεν αρκεί το βούρτσισμα

Όταν η πέτρα μείνει, μαζεύει περισσότερα βακτήρια και ερεθίζει τα ούλα. Έτσι ξεκινά η ουλίτιδα, με κόκκινα ούλα που αιμορραγούν στο βούρτσισμα. Σε αυτό το στάδιο το πρόβλημα είναι ακόμη αναστρέψιμο. Αν όμως αφεθεί, εξελίσσεται σε περιοδοντίτιδα, που καταστρέφει το οστό γύρω από τα δόντια και δεν γυρίζει πίσω. Στο τέλος αυτής της αλυσίδας βρίσκεται η κινητικότητα και η απώλεια δοντιών. Ο τακτικός καθαρισμός σταματά την αλυσίδα στην αρχή της, όσο ακόμη προλαβαίνουμε.

Ουλίτιδα και περιοδοντίτιδα, πού είναι η γραμμή

Αξίζει να ξεχωρίσουμε δύο καταστάσεις που συχνά μπερδεύονται. Η ουλίτιδα είναι η φλεγμονή των ούλων, με κοκκινίλα και αιμορραγία, και είναι πλήρως αναστρέψιμη. Με έναν καθαρισμό και καλή υγιεινή στο σπίτι, τα ούλα επανέρχονται. Αν όμως η φλεγμονή παραμείνει, περνά στην περιοδοντίτιδα, όπου προσβάλλεται το οστό που στηρίζει το δόντι. Αυτή η απώλεια δεν γυρίζει πίσω, μπορεί όμως να σταματήσει και να ελεγχθεί όταν την πιάσουμε έγκαιρα. Ένα ύπουλο σημείο είναι το κάπνισμα, που περιορίζει την αιμορραγία και έτσι κρύβει τα σημάδια, αφήνοντας την περιοδοντίτιδα να προχωρά σιωπηλά. Γι' αυτό στους καπνιστές ο τακτικός έλεγχος μετράει ακόμη περισσότερο.

Απλός και βαθύς καθαρισμός, ποια η διαφορά

Δεν είναι όλοι οι καθαρισμοί ίδιοι. Ο συνηθισμένος, προληπτικός καθαρισμός αφορά την πέτρα και την πλάκα πάνω και λίγο κάτω από τα ούλα, σε ένα στόμα χωρίς σοβαρό πρόβλημα. Όταν όμως υπάρχει περιοδοντίτιδα και η πέτρα έχει προχωρήσει βαθιά κάτω από τα ούλα, χρειάζεται ο βαθύς καθαρισμός, η λεγόμενη αποξέση ριζών. Τότε καθαρίζουμε τις ρίζες μέσα στους περιοδοντικούς θύλακες, συχνά με τοπική αναισθησία και σε περισσότερες από μία συνεδρίες. Ποιο από τα δύο χρειάζεστε το δείχνει ο έλεγχος των ούλων, όχι το ρολόι.

Τι κάνετε στο σπίτι ανάμεσα στους καθαρισμούς

Ο καθαρισμός στο ιατρείο και η φροντίδα στο σπίτι είναι δύο κομμάτια της ίδιας δουλειάς. Το ένα δεν αντικαθιστά το άλλο. Ανάμεσα στα ραντεβού, μερικές συνήθειες κάνουν τη μεγαλύτερη διαφορά:

• βουρτσίζετε δύο φορές την ημέρα, με απαλές κινήσεις και για δύο λεπτά
• καθαρίζετε καθημερινά ανάμεσα στα δόντια, με οδοντικό νήμα ή μεσοδόντιο βουρτσάκι, εκεί που η βούρτσα δεν φτάνει
• μια ηλεκτρική οδοντόβουρτσα βοηθά αρκετούς να καθαρίζουν πιο αποτελεσματικά
• το στοματικό διάλυμα είναι συμπλήρωμα, όχι υποκατάστατο του μηχανικού καθαρισμού

Στόχος δεν είναι να μη σχηματιστεί ποτέ πλάκα, κάτι αδύνατο, αλλά να μην προλάβει να γίνει πέτρα.

Οι μύθοι που ακούμε πιο συχνά

Γύρω από τον καθαρισμό κυκλοφορούν αρκετές παρανοήσεις που αξίζει να ξεκαθαρίσουμε:

• «Φθείρει το σμάλτο.» Δεν ισχύει. Οι υπέρηχοι αφαιρούν την πέτρα χωρίς να πειράζουν το σμάλτο.
• «Χαλαρώνει τα δόντια ή ανοίγει κενά.» Δεν ισχύει. Αν νιώσετε κενά ή κινητικότητα, ήταν η πέτρα και η φλεγμονή που τα έκρυβαν. Ο καθαρισμός αποκάλυψε μια ζημιά που προϋπήρχε, δεν την προκάλεσε.
• «Η πέτρα προστατεύει το δόντι.» Ισχύει το αντίθετο. Η πέτρα οδηγεί σε περιοδοντίτιδα και απώλεια δοντιών.
• «Πονάει.» Ο τυπικός καθαρισμός είναι ανώδυνος. Δυσφορία μπορεί να υπάρξει μόνο όταν τα ούλα είναι ήδη φλεγμαίνοντα, ή στον βαθύ καθαρισμό, όπου μπορούμε να κάνουμε τοπική αναισθησία.

Καθαρισμός με σιδεράκια ή εμφυτεύματα

Ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται λίγη παραπάνω προσοχή. Γύρω από τα σιδεράκια η πλάκα μαζεύεται πιο εύκολα, οπότε ο καθαρισμός γίνεται συχνότερα και με ειδικά εργαλεία. Στα εμφυτεύματα, τα ούλα και το οστό γύρω τους χρειάζονται φροντίδα όπως κάθε φυσικό δόντι, με ήπιο και κατάλληλο καθαρισμό ώστε να μην τραυματίζεται η επιφάνειά τους. Και στις δύο περιπτώσεις, τη σωστή συχνότητα και μέθοδο τις ορίζουμε μαζί σας, ανάλογα με τις ανάγκες σας.

Ο καθαρισμός δεν είναι λεύκανση

Πολλοί περιμένουν να βγουν κάτασπρα δόντια μετά τον καθαρισμό. Ο καθαρισμός αφαιρεί λεκέδες και επικαθίσεις και επαναφέρει τον φυσικό τόνο των δοντιών σας. Δείχνουν πιο λευκά επειδή είναι καθαρά, όχι επειδή λευκάνθηκαν. Η λεύκανση είναι διαφορετική διαδικασία, που αλλάζει τον ίδιο τον τόνο του δοντιού. Αν θέλετε πιο λευκά δόντια από τον φυσικό τους τόνο, το αναλύουμε στο άρθρο μας για τη λεύκανση.

Ο κανόνας μας: ο καθαρισμός είναι η φθηνότερη οδοντιατρική πράξη που προλαμβάνει τις πιο ακριβές. Μισή ώρα κάθε έξι μήνες γλιτώνει θεραπείες ούλων και δοντιών στο μέλλον.

Καθαρισμός δοντιών στην Ηλιούπολη

Στο Dental-i, στην Ηλιούπολη, ο καθαρισμός δεν είναι μόνο μια αφαίρεση πέτρας. Τον συνδυάζουμε με έναν έλεγχο των ούλων και των δοντιών, ώστε να εντοπίζουμε έγκαιρα κάθε πρόβλημα και να το αντιμετωπίζουμε πριν μεγαλώσει.

Συχνές ερωτήσεις

Δρ. Χρήστος Βασιλάρας

Οδοντίατρος και συνιδρυτής του Dental-i στην Ηλιούπολη. Ασχολείται με την αισθητική και αποκαταστατική οδοντιατρική, με έμφαση σε αποτελέσματα που δείχνουν φυσικά και αντέχουν στον χρόνο.