Λίγες οδοντιατρικές λέξεις τρομάζουν τόσο όσο η «απονεύρωση». Πολλοί ασθενείς την ακούν και σκέφτονται αμέσως πόνο, και αρκετοί αναβάλλουν μια θεραπεία που θα τους ανακούφιζε, ακριβώς επειδή τη φοβούνται. Η πραγματικότητα της σύγχρονης ενδοδοντίας είναι πολύ πιο ήρεμη. Με τοπική αναισθησία η απονεύρωση δεν πονάει, και σκοπός της είναι να κρατήσει το δικό σας δόντι στη θέση του, ζωντανό λειτουργικά και για χρόνια.

Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε πότε χρειάζεται πραγματικά μια απονεύρωση, ποια συμπτώματα την προμηνύουν, αν πονάει, τι γίνεται βήμα βήμα, πόσο διαρκεί η θεραπεία και το δόντι, και γιατί συνήθως χρειάζεται μια ανθεκτική αποκατάσταση στο τέλος.

Η σύντομη απάντηση

Η απονεύρωση, ή αλλιώς ενδοδοντική θεραπεία, χρειάζεται όταν ο πολφός στο εσωτερικό του δοντιού, δηλαδή το νεύρο και τα αγγεία του, έχει φλεγμονή ή έχει νεκρωθεί. Αίτια είναι συνήθως μια βαθιά τερηδόνα, μια ρωγμή ή ένας τραυματισμός. Με τοπική αναισθησία η θεραπεία δεν πονάει, αντίθετα ανακουφίζει τον πόνο που είχατε. Ολοκληρώνεται τις περισσότερες φορές σε μία ή δύο επισκέψεις, και το δόντι, με σωστή αποκατάσταση, μπορεί να σας συνοδεύει για μια ζωή.

Τι είναι ο πολφός και γιατί φλεγμαίνει

Για να καταλάβουμε τι κάνει η απονεύρωση, χρειάζεται μια εικόνα του εσωτερικού του δοντιού. Κάτω από το σμάλτο και την οδοντίνη υπάρχει ο πολφός, ένας μαλακός ιστός με νεύρα και αγγεία που τρέφει το δόντι και του δίνει αίσθηση. Όταν βακτήρια φτάσουν σε αυτόν, συνήθως μέσα από μια βαθιά τερηδόνα ή μια ρωγμή, ο πολφός φλεγμαίνει. Στην αρχή η φλεγμονή μπορεί να είναι αναστρέψιμη, αργότερα όμως ο ιστός δεν έχει τρόπο να επανέλθει και η μόλυνση προχωρά προς τη ρίζα. Εκεί ακριβώς μπαίνει η απονεύρωση. Αφαιρεί τον προσβεβλημένο πολφό και καθαρίζει το εσωτερικό, πριν το πρόβλημα φτάσει στο οστό.

Πότε χρειάζεται απονεύρωση

Η θεραπεία γίνεται όταν ο πολφός δεν έχει τρόπο να επανέλθει. Τα πιο συχνά αίτια είναι:

• βαθιά τερηδόνα που έφτασε ως το νεύρο, η συχνότερη αιτία
• ρωγμή ή κάταγμα στο δόντι
• τραυματισμός από χτύπημα
• μεγάλα παλιά σφραγίσματα ή επαναλαμβανόμενες εργασίες στο ίδιο δόντι

Ορισμένα σημάδια που καλό είναι να σας κινητοποιήσουν:

• έντονος ή επίμονος πόνος, ιδίως όταν δαγκώνετε
• παρατεταμένη ευαισθησία σε ζεστό ή κρύο που αργεί να περάσει
• πρήξιμο στα ούλα ή ένα μικρό «σπυράκι» κοντά στο δόντι
• σκούρυνση ενός μεμονωμένου δοντιού

Χρειάζεται προσοχή σε ένα σημείο. Ένα δόντι μπορεί να χρειάζεται απονεύρωση ακόμη κι όταν δεν πονάει καθόλου. Όταν ο πολφός νεκρωθεί, ο πόνος συχνά σταματά, και αυτό δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα λύθηκε.

Πονάει η απονεύρωση;

Είναι ο μεγαλύτερος μύθος γύρω από την ενδοδοντία, και κρατάει από παλιότερες δεκαετίες. Σήμερα η θεραπεία γίνεται με τοπική αναισθησία και είναι εξίσου ανεκτή με ένα κοινό σφράγισμα. Ο πόνος που θυμούνται οι άνθρωποι είναι σχεδόν πάντα ο πόνος πριν τη θεραπεία, από την ίδια τη φλεγμονή. Η απονεύρωση δεν προκαλεί αυτόν τον πόνο, τον σταματά. Τις επόμενες δύο ή τρεις ημέρες μπορεί να νιώσετε μια ήπια ευαισθησία στο μάσημα, που υποχωρεί με κοινά παυσίπονα.

Τι γίνεται αν το αφήσετε

Η αναβολή δεν κάνει το πρόβλημα να φύγει, το μεγαλώνει. Ένας φλεγμαίνων ή νεκρός πολφός που μένει χωρίς θεραπεία οδηγεί συχνά σε απόστημα, δηλαδή μια συλλογή μόλυνσης στην άκρη της ρίζας, με πόνο και πρήξιμο. Με τον καιρό η μόλυνση καταστρέφει το οστό γύρω από το δόντι και μπορεί να επεκταθεί στους γύρω ιστούς. Όσο περνά ο χρόνος, το δόντι σώζεται δυσκολότερα, και σε κάποιο σημείο η μόνη επιλογή που μένει είναι η εξαγωγή. Γι' αυτό, όταν υπάρχει σαφής ένδειξη, η έγκαιρη θεραπεία είναι και η πιο συντηρητική επιλογή.

Τι γίνεται σε μια απονεύρωση, βήμα βήμα

Η διαδικασία είναι μεθοδική και ακριβής, ειδικά όταν γίνεται με τη βοήθεια μικροσκοπίου:

1. Διάγνωση, με κλινική εξέταση, έλεγχο της ζωτικότητας του πολφού και ακτινογραφία.
2. Τοπική αναισθησία, ώστε να μη νιώσετε πόνο.
3. Απομόνωση του δοντιού με ελαστικό απομονωτήρα, που το κρατά καθαρό και στεγνό. Είναι πρότυπο φροντίδας των ευρωπαϊκών και αμερικανικών ενδοδοντικών εταιρειών.
4. Καθαρισμός και διαμόρφωση των ριζικών σωλήνων, με λεπτά εργαλεία που αφαιρούν τον φλεγμαίνοντα ιστό.
5. Έμφραξη, το σφράγισμα των σωλήνων με γουταπέρκα, ώστε να μην ξαναμολυνθούν.
6. Αποκατάσταση, με σφράγισμα και, σε αρκετές περιπτώσεις, με θήκη ή επένθετο.

Ο αριθμός των ριζικών σωλήνων αλλάζει ανά δόντι. Τα μπροστινά δόντια έχουν συνήθως έναν, οι προγόμφιοι έναν ή δύο, ενώ οι γομφίοι, οι τραπεζίτες, φτάνουν τους τρεις ή τέσσερις. Γι' αυτό μια απονεύρωση σε τραπεζίτη χρειάζεται περισσότερο χρόνο.

Χρειάζεται θήκη μετά;

Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι, ιδίως στα πίσω δόντια. Ένα δόντι που έχει απονευρωθεί γίνεται πιο εύθραυστο, και οι γομφίοι δέχονται μεγάλες δυνάμεις στο μάσημα. Η θήκη το προστατεύει από κάταγμα και του δίνει διάρκεια. Στα μπροστινά δόντια, ανάλογα με το πόσο δόντι έχει απομείνει, μπορεί να αρκεί ένα καλό σφράγισμα. Είναι μύθος ότι μετά την απονεύρωση το δόντι δεν χρειάζεται τίποτα άλλο. Η τελική αποκατάσταση είναι μέρος της θεραπείας.

Μετά τη θεραπεία, τι να περιμένετε

Τις πρώτες ημέρες μετά την απονεύρωση είναι φυσιολογική μια ήπια ευαισθησία στο μάσημα, ιδίως αν προηγήθηκε έντονη φλεγμονή. Υποχωρεί σταδιακά και ανακουφίζεται με κοινά παυσίπονα. Καλό είναι να αποφύγετε το σκληρό μάσημα από την πλευρά του δοντιού μέχρι να μπει η μόνιμη αποκατάσταση. Αν ο πόνος είναι έντονος, επιμένει ή εμφανιστεί πρήξιμο, επικοινωνήστε με το ιατρείο. Θυμηθείτε ότι ένα προσωρινό σφράγισμα δεν είναι η τελική λύση. Το δόντι χρειάζεται τη μόνιμη αποκατάστασή του, σφράγισμα ή θήκη, σε εύλογο χρόνο, ώστε να μην ξαναμολυνθεί ούτε να σπάσει.

Πόσο κρατάει, και πόσο πετυχαίνει

Η θεραπεία ολοκληρώνεται συνήθως σε μία ή δύο επισκέψεις, ανάλογα με το δόντι και τη φλεγμονή, με κάθε επίσκεψη να διαρκεί περίπου από 30 έως 90 λεπτά. Τα ποσοστά επιτυχίας είναι υψηλά, τυπικά από 85% έως 95%, και όταν η θεραπεία γίνεται από ειδικό ενδοδοντολόγο με μικροσκόπιο, ακόμη υψηλότερα. Ένα δόντι που έχει θεραπευτεί σωστά και προστατεύεται με θήκη μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια, συχνά για μια ζωή.

Αν το δόντι ξαναενοχληθεί

Μήνες ή χρόνια αργότερα, ένα δόντι μπορεί σπανιότερα να ξαναενοχληθεί ή να ξαναμολυνθεί. Αυτό δεν σημαίνει αυτόματα εξαγωγή. Πολλές φορές το σώζουμε με επαναθεραπεία, δηλαδή μια δεύτερη ενδοδοντική θεραπεία, ή με μια μικρή χειρουργική πράξη στο ακρορρίζιο, την ακρορριζεκτομή.

Ας ξεκαθαρίσουμε και δύο ακόμη παρανοήσεις. Το δόντι δεν «πεθαίνει» μετά την απονεύρωση. Αφαιρούμε μόνο τον πολφό, ενώ το δόντι και οι ρίζες παραμένουν στη θέση τους και λειτουργούν κανονικά. Ούτε συνδέεται η απονεύρωση με άλλες παθήσεις του οργανισμού, μια παλιά θεωρία που έχει απορριφθεί από την επιστημονική κοινότητα.

Τι κάνει τη διαφορά σε μια σωστή θεραπεία

Δύο απονευρώσεις στο ίδιο δόντι μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική έκβαση, ανάλογα με το πώς έγιναν. Αυτό που μετράει δεν είναι η ταχύτητα, αλλά η ακρίβεια. Μια σωστή ενδοδοντική θεραπεία στηρίζεται στη σαφή διάγνωση, στην απομόνωση του δοντιού με ελαστικό απομονωτήρα, στον καθαρισμό όλων των ριζικών σωλήνων με τη βοήθεια μικροσκοπίου, και σε ένα ξεκάθαρο πλάνο για την τελική αποκατάσταση. Όταν όλα αυτά γίνονται σωστά, το δόντι αποκτά πραγματικές πιθανότητες να κρατήσει για δεκαετίες.

Ο κανόνας μας: το φυσικό σας δόντι αξίζει να σωθεί. Η απονεύρωση δεν είναι η δύσκολη λύση, είναι αυτή που σας κρατά το δικό σας δόντι αντί για εξαγωγή και μελλοντική αντικατάσταση.

Απονεύρωση δοντιού στην Ηλιούπολη

Στο Dental-i, στην Ηλιούπολη, οι ενδοδοντικές θεραπείες γίνονται από ειδικό ενδοδοντολόγο, με μικροσκόπιο και ελαστικό απομονωτήρα, όπως ορίζουν τα διεθνή πρότυπα φροντίδας. Ξεκινάμε πάντα από ακριβή διάγνωση, ώστε να επιβεβαιώσουμε ότι η απονεύρωση είναι η σωστή λύση για το δόντι σας.

Συχνές ερωτήσεις

Δρ. Χρήστος Βασιλάρας

Οδοντίατρος και συνιδρυτής του Dental-i στην Ηλιούπολη. Ασχολείται με την αισθητική και αποκαταστατική οδοντιατρική, με έμφαση σε αποτελέσματα που δείχνουν φυσικά και αντέχουν στον χρόνο.