Πώς να κάνετε το βούρτσισμα παιχνίδι: οδηγός για γονείς

Το βραδινό βούρτσισμα είναι από τις πιο συχνές μικρές συγκρούσεις σε ένα σπίτι με μικρά παιδιά. Η αντίσταση που συναντάτε είναι αναμενόμενη συμπεριφορά για την ηλικία και δεν λέει τίποτα για το πόσο καλά τα πάτε ως γονιός, ενώ υποχωρεί πολύ πιο εύκολα με σταθερή ρουτίνα και με παιχνίδι παρά με επιμονή.

Σε αυτόν τον οδηγό θα δείτε γιατί τα παιδιά αντιστέκονται, τι δουλεύει σε κάθε ηλικία, ποια παιχνίδια βοηθούν πραγματικά, τι είναι καλό να αποφύγετε, και μέχρι πότε χρειάζεται να βουρτσίζει ο γονιός.

Η σύντομη απάντηση

Όλο το ζητούμενο είναι δύο φορές την ημέρα, από δύο λεπτά, με φθοριούχο οδοντόκρεμα. Το να εξηγήσετε στο παιδί γιατί αυτό είναι σημαντικό σπάνια αποδίδει σε αυτή την ηλικία, επειδή το κίνητρο λειτουργεί αλλιώς. Εκείνο που αποδίδει είναι να γίνει το βούρτσισμα προβλέψιμο, σύντομο και ευχάριστο, ώστε να πάψει να ανοίγει συζήτηση κάθε βράδυ.

Γιατί το παιδί αντιστέκεται

Η άρνηση στα μικρά παιδιά ξεκινά συνήθως από τον έλεγχο, επειδή το βούρτσισμα γίνεται πάνω τους από κάποιον άλλο ακριβώς στην ηλικία που παλεύουν για αυτονομία. Δεύτερος λόγος είναι η ίδια η αίσθηση, καθώς η γεύση της οδοντόκρεμας και ο αφρός ενοχλούν πραγματικά κάποια παιδιά. Τρίτος λόγος είναι η ώρα, γιατί το βραδινό βούρτσισμα πέφτει τη στιγμή που το παιδί είναι το πιο κουρασμένο μέσα στην ημέρα.

Κάθε ένας από αυτούς τους λόγους θέλει διαφορετικό χειρισμό. Στον πρώτο βοηθά να δώσετε στο παιδί επιλογές, στον δεύτερο να αλλάξετε οδοντόβουρτσα ή γεύση, και στον τρίτο να μετακινήσετε το βούρτσισμα μισή ώρα νωρίτερα.

Τι δουλεύει σε κάθε ηλικία

Αυτό που πείθει ένα παιδί δύο ετών δεν πείθει ένα παιδί έξι, και το αντίστροφο.

• Δύο ως τρία. Λειτουργεί η μίμηση και η επανάληψη. Βουρτσίστε μπροστά του και μαζί του, πάντα την ίδια ώρα και με την ίδια σειρά. Η προβλεψιμότητα μετράει περισσότερο από την τεχνική.
• Τέσσερα ως έξι. Εδώ μπαίνει η φαντασία, οπότε δουλεύουν πολύ καλά οι ιστορίες, οι ρόλοι και οι μικρές αποστολές. Αρχίζει επίσης να βοηθά το να διαλέγει το παιδί μόνο του την οδοντόβουρτσά του.
• Επτά και πάνω. Λειτουργεί η αυτονομία και η μέτρηση. Το παιδί μπορεί να αναλάβει, αρκεί να ξέρει ότι κάποιος θα ρίξει μια ματιά στο τέλος.

Πέντε παιχνίδια που δουλεύουν

Ένα ή δύο από αυτά, εφαρμοσμένα σταθερά, κάνουν τη δουλειά καλύτερα από πέντε που αλλάζουν κάθε βράδυ.

• Η κλεψύδρα. Μια κλεψύδρα δύο λεπτών ή ένα τραγούδι της ίδιας διάρκειας μετατρέπει έναν αόριστο χρόνο σε κάτι ορατό. Το παιδί δεν περιμένει να του πείτε πότε τελείωσε.
• Το κυνήγι. Πείτε ότι ψάχνετε κάτι (ένα ζαχαροζούζουνο) που κρύφτηκε στα πίσω δόντια. Δίνει λόγο να φτάσει η οδοντόβουρτσα εκεί που τα παιδιά συστηματικά την αποφεύγουν.
• Ο καθρέφτης. Βουρτσίζετε δίπλα δίπλα μπροστά στον καθρέφτη. Η μίμηση κάνει τη μισή δουλειά και το παιδί βλέπει τι κάνει.
• Η σειρά. Πρώτα βουρτσίζει το παιδί μόνο του, μετά περνάτε εσείς «για το φινίρισμα». Έτσι κρατά την αυτονομία του και εσείς την ποιότητα του καθαρισμού.
• Το ημερολόγιο. Ένα απλό χαρτί στο ντουλάπι με ένα σημάδι ή ένα αυτοκόλλητο επιβράβευσης για κάθε βράδυ. Λειτουργεί γιατί το παιδί βλέπει τη σειρά να μεγαλώνει και δεν θέλει να τη σπάσει.

Η τεχνική, σε ένα λεπτό

Τα παιχνίδια λύνουν τη συνεργασία. Την ποιότητα του καθαρισμού τη λύνει η τεχνική, και είναι πιο απλή από όσο φαίνεται:

• Η οδοντόβουρτσα ακουμπά με ελαφριά κλίση στο σημείο όπου το δόντι συναντά το ούλο. Εκεί μαζεύεται η πλάκα, όχι στη μέση του δοντιού.
• Μικρές και απαλές κυκλικές κινήσεις, γιατί η πίεση πάνω στην οδοντόβουρτσα φθείρει τα ούλα χωρίς να καθαρίζει καλύτερα.
• Πάντα η ίδια σειρά, ώστε να μη μένει κάτι έξω. Πρώτα οι εξωτερικές επιφάνειες, μετά οι εσωτερικές, τελευταίες οι μασητικές.
• Τα πίσω δόντια πρώτα, όσο υπάρχει ακόμη υπομονή, και όχι τελευταία.
• Στο τέλος μια γρήγορη κίνηση καθαρισμού στη γλώσσα.

Η οδοντόβουρτσα πρέπει να είναι με μαλακές τρίχες και κεφαλή μικρή για το στόμα του παιδιού, και αλλάζει κάθε τρεις μήνες, νωρίτερα αν οι τρίχες ανοίξουν ή αν το παιδί περάσει κάποια βαριά ίωση. Μια φθαρμένη οδοντόβουρτσα καθαρίζει σαφώς λιγότερο, όσο σωστά κι αν τη χρησιμοποιείτε.

Τι είναι καλό να αποφύγετε

Τρία πράγματα κάνουν τη δουλειά πιο δύσκολη μακροπρόθεσμα, ακόμη κι όταν φαίνεται να πετυχαίνουν εκείνη τη στιγμή:

• Ο εξαναγκασμός. Το να κρατήσετε το παιδί ακίνητο λύνει το αποψινό βούρτσισμα και δυσκολεύει τα επόμενα εκατό.
• Η απειλή με τον οδοντίατρο. Το «θα σε πάω στον οδοντίατρο να σου το βγάλει» χτίζει τον φόβο που μετά καλούμαστε να λύσουμε στην καρέκλα.
• Η μεγάλη ανταμοιβή. Ένα σημάδι ή ένα μικρό αυτοκόλλητο στο ημερολόγιο αρκεί, ενώ ένα δώρο για κάθε βούρτσισμα μετατρέπει τη ρουτίνα σε διαπραγμάτευση όπου οι απαιτήσεις του παιδιού μεγαλώνουν με τον καιρό.

Πόση οδοντόκρεμα και ποια

Η οδοντόκρεμα πρέπει να έχει φθόριο, γιατί αυτό είναι το συστατικό που ενισχύει το σμάλτο. Η ποσότητα είναι μικρότερη από όση φαντάζονται οι περισσότεροι γονείς. Κάτω των τριών ετών αρκεί ποσότητα στο μέγεθος ενός κόκκου ρυζιού. Από τα τρία ως τα έξι, ποσότητα στο μέγεθος ενός μπιζελιού.

Μετά το βούρτσισμα, το παιδί φτύνει αλλά δεν ξεπλένει με νερό. Ακούγεται περίεργο, όμως το ξέπλυμα παρασύρει το φθόριο πριν προλάβει να δράσει. Αυτή η μικρή αλλαγή είναι από τις πιο υποτιμημένες σε όλη τη ρουτίνα.

Μέχρι πότε βουρτσίζει ο γονιός

Ένα παιδί αποκτά τον λεπτό κινητικό συντονισμό που χρειάζεται για αποτελεσματικό βούρτσισμα γύρω στα επτά με οκτώ. Μέχρι τότε ο γονιός βουρτσίζει ή ξαναπερνά μετά το παιδί, ιδίως το βράδυ. Το ότι το παιδί μπορεί να κρατήσει την οδοντόβουρτσα και να κάνει κινήσεις δεν σημαίνει ότι καθαρίζει. Είναι δύο διαφορετικά πράγματα και συχνά μπερδεύονται.

Μια χρήσιμη γέφυρα είναι το παιδί να βουρτσίζει πρώτο και ο γονιός να τελειώνει. Έτσι δεν χάνεται η αίσθηση αυτονομίας που είναι και ο λόγος της μισής αντίστασης.

Πότε αξίζει να το συζητήσουμε

Σε κάποιες περιπτώσεις η άρνηση έχει κλινική αιτία και όχι θέμα ρουτίνας. Αξίζει να το δούμε αν το παιδί παραπονιέται για πόνο, αν αιμορραγούν τα ούλα κάθε φορά, αν αποφεύγει σταθερά τη μία πλευρά του στόματος, ή αν αντιδρά έντονα σε οτιδήποτε πλησιάζει στο στόμα του. Αυτές οι καταστάσεις θέλουν εξέταση και υποχωρούν μόνο όταν αντιμετωπιστεί η αιτία τους.

Ο κανόνας μας: κρατήστε το βραδινό βούρτσισμα σταθερό πριν προσπαθήσετε να το κάνετε τέλειο. Ένα σύντομο βούρτσισμα κάθε μέρα προστατεύει περισσότερο από ένα σχολαστικό που γίνεται όποτε προλάβετε.

Παιδοδοντιατρική στην Ηλιούπολη

Στο Dental-i, στην Ηλιούπολη, δείχνουμε στους γονείς την τεχνική πάνω στο ίδιο το παιδί, στην καρέκλα, και προσαρμόζουμε τη ρουτίνα στην ηλικία και στον χαρακτήρα του. Αν το βούρτσισμα στο σπίτι έχει γίνει καθημερινή μάχη, είναι κάτι που λύνεται πιο εύκολα από όσο φαίνεται.

Συχνές ερωτήσεις

Συγγραφέας του άρθρου: Παιδοδοντίατρος στην Ηλιούπολη

Δρ. Νάντια Υφαντή

Παιδοδοντίατρος (DDS, MSc) και συνιδρύτρια του Dental-i στην Ηλιούπολη. Εξειδικεύεται στη στοματική υγεία βρεφών, παιδιών και εφήβων, με έμφαση στην πρόληψη και στη δημιουργία μιας θετικής, χωρίς φόβο σχέσης του παιδιού με τον οδοντίατρο.